Sayfa yükleniyor…
Sayfa yükleniyor…

Jumper ve direk başında kuş, rüzgâr ve yabancı cisim temasına karşı koruma
Kendinden kilitli silikon kauçuk kılıf, orta gerilim havai hatlarda jumper ve çıplak bağlantı iletkenlerinin üzerine ısı veya alev gerektirmeden sarılarak takılır. Kaplanan bölümde kuşun, rüzgârla savrulan jumper'ın veya uçan cisimlerin çıplak metale doğrudan değmesini engeller.
Orta gerilim havai hatta enerjili iletken ile topraklı metal aksamın birbirine en çok yaklaştığı yer direk başıdır. Durdurucu (gergi) ve köşe direklerinde iki açıklığın iletkenini, branşman direklerinde ana hat ile branşmanı, nihayet direklerinde hattı teçhizata bağlayan jumper (atlama iletkeni), direk tipine göre traversin altında sarkar ya da mesnet izolatörüyle traversin üstünden geçer. Her iki durumda da topraklı aksama çok yakındır ve çoğu zaman çıplaktır.
Jumper ile topraklı travers, konsol ve direk gövdesi arasındaki mesafe, açıklık ortasındaki fazlar arası mesafeden çok daha kısadır.
Travers ve direk tepesi, açık arazide kuşlar için doğal tünek ve yuva yeridir. Kuş, enerjili jumper'ın hemen yanına konar.
Gergin hat iletkeninin aksine jumper gevşek bir halkadır. Rüzgârda savrulur, traverse ve diğer fazlara yaklaşabilir.
Sonuç: geçici veya kalıcı arıza, kesici açması ve tekrar kapama, abone kesintisi, jumper ve klemens yanığı, kuş ölümü.
Büyük kanatlı bir kuş traverse konarken veya kalkarken kanat bileğiyle (ya da ıslak tüyleriyle) enerjili jumper'a, ayaklarıyla topraklı traverse aynı anda değebilir. Akım kuşun üzerinden toprağa geçer: kuş çoğu zaman ölür; arıza akımı korumayı çalıştırırsa kesici açar ve kesinti yaşanır.
Direk başında rüzgâr iki şekilde arızaya yol açar: gevşek jumper halkasını topraklı aksama veya diğer faza yaklaştırır, ya da taşıdığı naylon, sera örtüsü ve dalları iletkenlerin arasına bırakır. Açıklık ortasında iletkenlerin birbirine çarpması da yaygın bir rüzgâr arızasıdır; jumper kılıfı bu arıza türünü önlemez.
Bu arızaların çoğu geçicidir; kısa süreli bir temasla ya da aşırı yaklaşma sonucu oluşan atlamayla başlar. Kılıfla kaplanan bölümde kanat, dal veya uçan cisim çıplak metale değil kılıfa değer. Kılıf yalnız sarıldığı bölümü korur; tam yalıtım sağlamaz ve elektriksel açıklık mesafelerinin yerine geçmez.
Türkiye, Avrupa ile Afrika arasındaki ana kuş göç yollarının üzerindedir. Her yıl 1 milyondan fazla leyleğin Türkiye üzerinden göç ettiği belirtiliyor.
ETKB Bakım Usul ve Esasları (0–36 kV), 2022
Enerji nakil hatlarında, kuş göç yolları üzerinde yer alan ve kuş yoğunluğunun fazla olduğu yerlerde mesnet izolatörü atlamalarının (jumper) izole kablolar veya havai hat izolasyon malzemeleri ile yapılacağını belirtir; amaç kuş ölümlerini azaltmak ve arıza oranlarını düşürmektir.
Kalite Yönetmeliği
1 saniye ile 3 dakika arasındaki kısa kesintiler de kullanıcı başına kesinti sayısına (TKSAYI) girer; eşik aşılırsa tazminat otomatik ödenir. Tedarik sürekliliği performansı kalite faktörü ile gelir tavanına yansır.
TEDAŞ-MLZ/2019-068.A (01.07.2026'dan itibaren zorunlu)
OG iletken kılıfları için en az 40 kV (1 dk) dielektrik dayanım, 36 kV'ta en fazla 0,5 mA kaçak akım, 1000 saat UV yaşlandırma ve iç yüzeyde boydan boya mastik ister. VoltSense kılıfının bu şartnameye uygunluğu henüz belgelenmemiştir; mevcut SGS raporu malzeme numunesinde 35 kV, 1 dk dayanımı kapsar. Uygunluk teklif öncesinde teyit edilir.
Enerjisa'nın 2024 sürdürülebilirlik raporuna göre grup 2024'te 27.000 metreden fazla iletkende ve yaklaşık 8.500 izolatörde izolasyon uyguladı; izolasyon veya kuş koruma önlemi uygulanan hatlarda kuş kaynaklı kesintilerde düşüş gözlendiğini belirtiyor (şirket raporu). Türkiye, kuşların enerji hatlarından korunmasını öneren Bern Sözleşmesi'ne de taraftır.
Kendinden kilitli silikon kılıf jumper'ın üzerine sarılır ve kenarları birbirinin üzerine kapanarak kilitlenir. İletkenin çevresinde fiziksel ve dielektrik bir bariyer oluşturur.
Kendinden kilitli silikon hat koruma kılıfının çıplak iletken üzerine montajı: ürün kontrolü, iletken temizliği, kılıfın sarılması ve sabitlemenin kontrolü.
Ürünü kontrol edin
Kılıfın yüzeyinde ve kilit kanalında hasar ya da yabancı madde olmadığını kontrol edin.
İletkeni temizleyin
Kaplanacak iletken bölümünü kılıfın sıkıca oturması için temizleyin.
Kılıfı sarın, kilitleyin
Kilit kanalına RTV silikon sürün, kılıfı iletkene sarıp kilidi baştan sona kapatın. Isı veya alev gerekmez.
Sabitleyin, kontrol edin
Kılıfı UV dayanımlı (siyah) kablo bağıyla aralıklarla sabitleyin ve kilit ağzını iletkenin altına çevirin; böylece içeride yağmur suyu birikmez. Kılıf sıkı olmalı, kaymamalı.
Montaj; enerjisi kesilmiş ve topraklanmış hatta, yetkili personel tarafından, kurum iş güvenliği prosedürlerine uygun olarak yapılmalıdır.
Kılıf tüm şebekeye değil, riskin yoğunlaştığı direklere ve bu direklerde en kritik iletkenlere uygulanır. Böylece bütçe küçük kalır, etkisi ölçülebilir olur.
Kılıf parçaları arasında boşluk bırakılmamalı, uçlar klemense kadar uzatılmalıdır. Kısa veya aralıklı kaplama, kuşun açıkta kalan bölüme değmesini önlemez. Kılıflar bakım turlarında kontrol edilmeli, hasarlı olanlar yenilenmelidir.
LJ tipi alüminyum iletkenler için önerilen kılıf iç çapı. Özel ölçü ve ambalaj talebe göre üretilebilir.
| Nominal kesit (mm²) | İletken dış çapı (mm) | Kılıf ölçüsü |
|---|---|---|
| 16 | 5,10 | Φ8 |
| 25 | 6,45 | Φ10 |
| 35 | 7,50 | Φ10 |
| 50 | 9,00 | Φ12 |
| 70 | 10,80 | Φ14 |
| 95 | 12,50 | Φ16 |
| 120 | 14,25 | Φ18 |
| 150 | 15,75 | Φ20 |
| 185 | 17,50 | Φ22 |
| 240 | 20,00 | Φ24 |
| 300 | 22,40 | Φ28 |
| 400 | 25,90 | Φ32 |
| 500 | 29,12 | Φ35 |
| Gerilim | Et kalınlığı |
|---|---|
| ≤ 10 kV | 2,0 ± 0,3 mm |
| ≤ 35 kV | 2,6 ± 0,4 mm |
| ≤ 110 kV | 4,0 ± 0,5 mm |
| ≤ 220 kV | 6,0 ± 1,0 mm |
SGS-CSTC Standards Technical Services (Shanghai) · Rapor No. SHMR251102795101 · 15.01.2026
| Özellik | Tipik değer | Test yöntemi |
|---|---|---|
| Malzeme | Silikon kauçuk | — |
| Elektriksel dayanım | ≥ 20 kV/mm | GB/T 1408.1 |
| Hacim direnci | ≥ 1×10¹⁴ Ω·cm | GB/T 1410 |
| Dielektrik sabiti | 2 – 3 | GB/T 1409 |
| Shore sertliği | 70 ± 5 A | GB/T 531 |
| Çekme dayanımı | ≥ 4,0 MPa | GB/T 528 |
| Kopma uzaması | ≥ %200 | GB/T 528 |
| Isıl yaşlandırma sonrası değişim (180 °C, 7 gün) | ± %30 | GB/T 528 |
| Düşük sıcaklık esnekliği (−50 °C, 4 sa) | Çatlak yok | UL 224 |
| Yüksek sıcaklık çatlama direnci (155 °C, 2 sa) | Çatlak yok | GB/T 2951.6 |
| Alev sınıfı | V-0 | UL 94 (SGS) |
| Renk | Kırmızı, gri (özel renk talebe göre) | — |
Kılıf tam yalıtım sağlamaz; temas anında çıplak metale doğrudan değmeyi engelleyen bir koruma ürünüdür. Kılıflı iletken her zaman enerjili kabul edilmelidir.
Teknik değerler üretici dokümanlarından alınmıştır; test yöntemlerinin çoğu GB/T (Çin) standartlarıdır. IEC ve kurum şartnamelerine göre belge kapsamı teklif öncesinde teyit edilir.
Kılıflar, üretici Volsun tesislerinde makara halinde üretilir ve sevk edilir.
Bu sayfadaki bilgiler aşağıdaki rehber, bilimsel yayın, mevzuat, sektör raporu, şirket açıklaması, haber ve üretici kaynaklarına dayanır. Haberler ve şirket açıklamaları bağımsız çalışma niteliğinde değildir.
Durdurucu, köşe, branşman ve nihayet direklerinde hat iletkenlerini birbirine veya teçhizata bağlayan jumper'ın (atlama iletkeni) üzerine takılan koruma kılıfıdır. Jumper topraklı traverse ve diğer fazlara çok yakın geçtiği için kuş ve rüzgâr kaynaklı temasların sık görüldüğü noktalardan biridir. Kılıf, klemensten klemense jumper'ın tamamına uygulanır.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın 0–36 kV tesisler için bakım usul ve esasları (2022), kuş göç yolları üzerinde ve kuş yoğunluğunun fazla olduğu yerlerde mesnet izolatörü atlamalarının izole kablolar veya havai hat izolasyon malzemeleri ile yapılacağını belirtir. Bu malzemeler için 01.07.2026'dan itibaren TEDAŞ-MLZ/2019-068.A İzolasyon Malzemeleri Teknik Şartnamesi zorunludur; kılıfımızın bu şartnameye uygunluğu henüz belgelenmemiştir ve teklif öncesinde teyit edilir.
Travers ve direk tepesi kuşların tünediği ve yuva yaptığı yerdir. Büyük kanatlı bir kuş kanat bileğiyle enerjili jumper'a, ayaklarıyla topraklı traverse aynı anda değdiğinde faz–toprak teması oluşur; kuş çoğu zaman ölür, koruma açarsa kesinti yaşanır.
Gevşek bir halka olan jumper rüzgârda savrularak topraklı aksama veya diğer faza yaklaşabilir; rüzgârın taşıdığı naylon, sera örtüsü ve dallar da iki fazı birbirine bağlayabilir.
Orta gerilim havai hatlarda çıplak iletkenin üzerine takılan silikon kauçuk kılıftır. Kuş, ağaç dalı ve yabancı cisimlerin iletkene temasından kaynaklanan arıza riskini azaltır.
Hayır. Kılıf tam yalıtım sağlamaz ve havadaki emniyet mesafesini değiştirmez. Temas anında kuşun, dalın veya cismin çıplak metale doğrudan değmesini engeller. Kılıflı iletken enerjili kabul edilmeli, güvenli çalışma mesafeleri korunmalıdır.
16 mm² ile 500 mm² arasındaki iletkenler için Φ8 ile Φ35 arasında kılıf ölçüleri bulunur. Özel ölçüler talebe göre üretilebilir.
Kilit kanalına RTV silikon sürülür, kılıf iletkene sarılıp kilit baştan sona kapatılır, UV dayanımlı kablo bağıyla sabitlenir ve kilit ağzı iletkenin altına çevrilir. Isıyla daraltma veya alev gerekmez. Montaj enerjisi kesilmiş ve topraklanmış hatta yapılır.
Standart ürün SGS tarafından UL 94 testine göre V-0 sınıfında raporlanmıştır. Alev geciktirici olmayan tip talebe göre üretilebilir.
Türkiye'deki 15,8 kV ve 34,5 kV dağıtım hatları için ≤35 kV sınıfı, 2,6 mm et kalınlıklı kılıf seçilir. Üretici şartnamesi ≤10 kV için 2,0 mm, ≤110 kV için 4,0 mm ve ≤220 kV için 6,0 mm et kalınlığı da tanımlar; ancak bağımsız gerilim testi yalnızca malzeme numunesinde 35 kV AC, 1 dakika ile yapılmıştır.
İletken tipi, kesit, gerilim seviyesi ve metraj bilgilerinizi paylaşın; numune ve pilot uygulama için kurumsal teklif hazırlayalım.